De meerjarenbegroting; veel meer dan een excelsheet

Voor de zomervakantie is een concept wetsvoorstel ingediend voor internetconsultatie. Het concept wetsvoorstel gaat over instemmingsrecht (G)MR in plaats van het huidige adviesrecht voor de hoofdlijnen van de meerjarenbegroting. Doel van het wetsvoorstel is een sterkere tegenkracht voor het college van bestuur en een grotere transparantie.

Nu geldt adviesrecht

Op dit moment is in de Wet medezeggenschap scholen (WMS) vastgelegd dat de (G)MR adviesrecht heeft op de hoofdlijnen van de begroting en het financieel beleid. Er is bewust gekozen voor adviesrecht en geen instemmingsrecht om de voortgang van de onderwijsinstelling niet te belemmeren. De zeggenschap ligt immers bij het college van bestuur als bevoegd gezag; de (G)MR gaat over medezeggenschap.

Instemmingsrecht over:

Het eventuele instemmingsrecht van de (G)MR in het concept wetsvoorstel heeft betrekking op de hoofdlijnen van de begroting en de hoofdlijnen meerjarig financieel beleid en allocatiesystematiek van de onderwijsinstelling als geheel. Het begrip hoofdlijnen is arbitrair, maar in het concept wetsvoorstel wordt onder hoofdlijnen het volgende verstaan:
• De verhouding tussen uitgaven voor het primaire proces en de ondersteuning daarvan.
• De middelen die bovenschools op bestuursniveau beschikbaar worden gesteld.
• De verdeling van middelen over de verschillende scholen.
• Beleid voor de financiële positie (versterken of juist aanspreken van vermogen).

Wat als GMR niet instemt?

In het wetvoorstel staat dat bij geschillen het college van bestuur de eerste vier maanden van het jaar waarop de begroting betrekking heeft in ieder geval uitgaven mag doen overeenkomstig de begroting van het voorgaande jaar tot de geschillencommissie uitspraak doet.
Een onderwijsinstelling is echter niet gebaat bij het volgen van een de begroting van het vorige jaar. Bij een geschil over de begroting kan de onderwijsinstelling dus geen nieuw beleid uitvoeren en kan daarmee niet vooruit.

Ideaal begrotingsproces

Ongeacht de uitkomst van het wetvoorstel is het raadzaam om de GMR voorafgaand aan het begrotingsproces mee te nemen op de hoofdlijnen van de begroting en de allocatiesystematiek. Dat geldt zeker als sprake is van wezenlijke wijzigingen t.o.v. het lopende begrotingsjaar. Als de werkzaamheden voor de concept begroting voorheen in oktober startten, is het nu van belang om de GMR al in september mee te nemen en – als het wetsvoorstel aangenomen wordt – in te laten stemmen met de hoofdlijnen van de begroting. Lukt dit niet dan bestaat het risico dat de GMR niet zal instemmen en de begrotingswerkzaamheden opnieuw moeten. Het wordt dan wel erg lastig om in december een vastgestelde en goedgekeurde begroting te hebben.

Een transparante toelichting op de begroting

Of het nu adviesrecht blijft of instemmingsrecht wordt voor de GMR op hoofdlijnen van de begroting, transparantie over de verdeling en besteding van middelen is essentieel. Een excelsheet volstaat niet. In de toelichting op de begroting moet duidelijk beschreven zijn hoe (en waarom) de middelen verdeeld worden over de scholen en welk budget bovenschools wordt ingezet. Welk deel van de middelen ingezet wordt voor het primaire proces en welk deel voor de ondersteuning daarvan. Het is dan wel handig om een eenduidige definitie te gebruiken voor deze onderverdeling. Vallen schooldirecteuren bijvoorbeeld onder primair proces of juist niet? Hoe is de verdeling over de posten personeel en materieel? Hoeveel geld wordt ingezet voor vastgestelde (nieuwe) beleidsdoelstellingen? Wat is het reservebeleid? De toelichting moet bovendien de uitgangspunten van de begroting bevatten zoals leerlingenaantallen, –prognose, formatie en beleidsdoelstellingen). Anders is het lastig om een begroting te duiden. Daarnaast moet in de begroting gerekend worden met een beleidsrijke investeringsbegroting o.b.v. huidige materiële vaste activa. In de toelichting beschrijft u de investeringsbegroting. Tenslotte bevat een goede toelichting een doorrekening van de balans, de financiële kengetallen en een risicoparagraaf.
Heeft u behoefte aan hulp bij de vertaling van de begroting naar een goede toelichting? Neem dan contact op met ons op.

Contact en meer informatie

Joke Walraven

Foto van Joke Walraven
Adviseur Telefoon werk: 088 00 868 00 Mobiel: 06 2293 9676
Biography

Onderwijs en financiën zijn over het algemeen twee gescheiden werelden. Het is de kunst om deze twee werelden met elkaar te verbinden. Voor onderwijs is geld nodig. In de praktijk werken budgetten vaak belemmerend voor onderwijs en dat is jammer. Ik vind het inspirerend om bestuurders, toezichthouders en schooldirecteuren in te laten zien hoe ze geld kunnen laten werken vóór onderwijs. Ik probeer op een voor ieder begrijpelijke manier financiële vraagstukken en mogelijkheden uit te leggen. En bij voorkeur zodanig dat onderwijsmensen financieel management leuk gaan vinden. Meedenken met de bestuurder en de onderwijsinstelling en vervolgens op praktische wijze geld verbinden aan onderwijs, dat is mijn motto. In deze tijd van leerlingendaling en bezuinigingen is dit een nog grotere uitdaging.